# Toegankelijkheid: WAI ARIA's noodzaak

- 2015-01-20
- [wetgeving](/md/nieuws/tag/wetgeving/)
- [toegankelijkheid](/md/nieuws/tag/toegankelijkheid/)
- [html/css](/md/nieuws/tag/html-css/)
- 4 min lezen

## WAI ARIA specificatie

Voor de frontend programmeurs onder ons, zal het gebruik van aria-attributen het bekendst zijn. Dit is een onderdeel van [WAI ARIA](https://www.accessibility.nl/kennisbank/artikelen/wai-aria-en-toegankelijkheid), een specificatie ontwikkeld door het W3C. De afkorting staat voor "Web Accessibility Initiative - Accessible Rich Internet Applications" en geeft programmeurs handvaten om hun websites en webapplicaties toegankelijk te maken. Het gaat in die zin verder waar de puur semantische HTML variant van een webpagina niet voorziet in volledige toegankelijkheid.

### ARIA rollen

Middels rollen, kun je aangeven wat de relatie is van een element. Er zijn[verschillende soorten rollen](https://www.w3.org/TR/wai-aria-1.1/#roles_categorization):

- Abstracte rollen, zoals `role="section"`;
- Widget rollen, zoals `role="alert"` of `role="button"`, bijvoorbeeld op elementen dat semantisch geen button is, maar wel button-functionaliteit toegeschreven heeft gekregen. Een toepassing voor tooltips, is `role="tooltip"`;
- Document structuur, zoals `role="article"`, `role="list"` of `role="note";`
- Live region roles, zoals `role="timer"` of `role="alert"`. De laatste is in bijvoorbeeld in de Bootstrap documentatie omtrent alerts terug te vinden;
- En de meest bekende: Landmarks. Denk aan `role="main"`, `role="navigation"`, `role="search"`.

### ARIA attributen

De ARIA specificatie kent ook vele aria-attributen die je kunt benutten om content te verrijken of doelen te verduidelijken voor screenreaders. Je kunt denken aan:

- `aria-hidden="true"`, om aan te geven dat de content niet zichtbaar hoeft te zijn voor screenreaders (wordt dan ook vooral in combinatie met iconen-sets gebruikt);
- `aria-label`, om juist extra beschrijving mee te geven waar de werkelijke content niet volstaat.  
   Probeer echter gebruik te maken van de `title`-attribuut indien aanvullende content ook zichtbaar mag zijn voor bezoekers die geen gebruik maken van screenreaders;
- `aria-disabled="true"`, om aan te geven dat een element inactief is en niet benut kan worden.  
   Gebruik echter in het geval van formulier-velden de native `disabled`-attribuut. Dit voegt immers voor alle bezoekers functionaliteit toe en maakt de inzet van aria-disabled daarmee overbodig. Hetzelfde geldt voor `(aria-)readonly` en `(aria-)checked`;
- `aria-haspopup`, om aan te geven dat dit element een dropdown bevat, bijvoorbeeld in combinatie met `aria-expanded` (voorzien van een boolean value) om aan te geven of die popup is ingeklapt of uitgeklapt;
- `aria-labelledby`, wanneer er geen HTML `label`-element als referentie is;

Een meer volledige lijst is [terug te vinden op w3.org](https://www.w3.org/TR/wai-aria/states_and_properties).

[Contact opnemen](/contactformulier.html) [Kennis bekijken](/nieuws/tag/accessibility.html)

## Noodzaak van WAI ARIA

De komst van JavaScript frameworks als ook toename in gebruik van AJAX binnen websites en applicaties, dwingt instanties (W3C) om specificaties omtrent toegankelijkheid van HTML en daarmee websites door te ontwikkelingen. Er worden namelijk websites gemaakt met toepassingen als formulieren, waarbij de velden niet werkelijk formuliervelden zijn. Visueel kunnen ze wel zo in beeld worden gebracht in een gemiddelde browser, maar dit kan in praktijk niet toereikend zijn voor screenreader gebruikers en kan de toegankelijkheid dus in de weg zitten.

Dit gat, kan gevuld worden door de inzet van rollen en [aria-attributen waar frameworks niet in voorzien](https://www.blue2blond.nl/nieuws/662/toegankelijkheid-en-frameworks.html) en waar de oorspronkelijke attributen voor gebruikte HTML elementen te kort schieten. Echter, rollen als ook ARIA attributen voegen semantisch niets toe aan een document. Het geeft een document geen aanvullende waarde buiten screenreaders om. Uiteraard kun je ze voor styling-doeleinden benutten, maar wanneer mogelijk, zou je [primair de semantische equivalenten](https://w3c.github.io/using-aria/#firstrule) in moeten zetten.

### Semantiek op de eerste plek

Ga dan ook te allen tijde primair semantisch te werk, om vervolgens na te gaan hoe je ontbrekende aanwijzingen kunt aanvullen middels bovenstaande methoden. Door je [HTML semantisch op te zetten](https://www.blue2blond.nl/nieuws/25/semantiek-tabellen-vs-divs.html), hoeven veel rollen vaak niet eens toegepast te worden om de content toegankelijk te maken.

Denk aan:

- Het gebruik van `h1` tot en met `h6`, om kopteksten en vooral hierarchie aan te geven, in plaats van `role="heading"` in combinatie met `aria-level="1"`;
- `nav`, `header`, `main` en `form` in plaats van respectievelijk `role="navigation"`, `role="banner"`, `role="main"` en `role="form"`

Doordat in voorgangers van HTML5 bepaalde elementen nog niet geadopteerd waren, is het gebruik van rollen soms reeds geadopteerd, waarbij bij transitie van XHTML of HTML4 naar HTML5, zowel semantische elementen als ook rollen zijn toegepast. Alhoewel niet per definitie conflicterend, is deze werkwijze wel overbodig.

## Lees ook

- ### [JQuery, innerHTML of DOM?](/md/nieuws/jquery-innerhtml-of-dom/)
  28 september 2009
- ### [Maand van website toegankelijkheid en snelheid](/md/nieuws/maand-van-website-toegankelijkheid-en-snelheid/)
  6 juli 2018
- ![digitale-toegankelijkheid.png](/file/upload/img/blog/digitale-toegankelijkheid.png?v=ed5e10170503)
  ### [2020, Het jaar van Digitale Toegankelijkheid!](/md/nieuws/2020-het-jaar-van-digitale-toegankelijkheid/)
  22 januari 2020
